Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından artan jeopolitik gerilimler, küresel enerji piyasalarında fiyatları rekor seviyelere taşıdı. Brent petrol fiyatı 80 dolara yaklaşırken, doğal gaz fiyatlarında da ciddi bir yükseliş yaşandı. Bu durum, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiği endişelerini de beraberinde getirdi.
Jeopolitik Fırtına Enerji Piyasalarını Kavurdu: Ham Petrol ve Doğal Gaz Fiyatları Tavan Yaptı!
Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in İran'a yönelik gerçekleştirdiği ortak operasyonların ardından Orta Doğu'da tansiyon yükselirken, küresel enerji piyasaları da bu durumdan nasibini aldı. Tahran'ın misilleme tehditleri ve artan jeopolitik riskler, petrol ve doğal gaz fiyatlarında son dönemin en keskin yükselişlerine yol açtı. Özellikle Brent petrol, Haziran 2025'ten bu yana en yüksek seviyelerine ulaşarak yatırımcıları tedirgin etmeye başladı.
Kriz İpi Pazarı Germişti: Trump'ın Açıklamaları ve Petrolün Rekor Tırmanışı
ABD Başkanı Donald Trump'ın 27 Şubat'ta yaptığı ve İran'ın nükleer müzakerelerde "iyi niyetli ve açık" bir tutum sergilemediğini belirten açıklamaları, piyasalardaki risk algısını bir anda yükseltti. Bu açıklamayla eş zamanlı olarak, artan jeopolitik gerilimler nedeniyle petrol fiyatları da hızla yükselişe geçti. Brent petrolünün varil fiyatı, %2,8'lik bir artışla 73 dolar seviyesinde kapanarak gözleri tekrar Orta Doğu'ya çevirdi. West Texas Intermediate (WTI) ham petrolünün varil fiyatı da %2,6'lık bir yükselişle 67,17 dolardan işlem gördü. Uzmanlar, bu ani yükselişin temel nedenini tırmanan askeri ve siyasi gerilimlerin yarattığı savaş risk primindeki artış olarak açıklıyor.
Hürmüz Boğazı'nda Gerginlik Hattı: Arz Kesintisi Endişeleri Fiyatları Uçurdu
ABD ve İsrail güçlerinin İran'a yönelik ortak saldırılarının, piyasaların kapalı olduğu 28 Şubat'ta duyurulması, fiyatlara anlık bir tepkinin verilmesini engelledi. Ancak haftanın ilk işlem gününde piyasaların açılmasıyla birlikte asıl şok yaşandı. Küresel enerji tedariki için hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinin büyük ölçüde durma noktasına gelmesi, piyasalarda arz kesintisi endişelerini daha da artırdı. Bu gelişmelerin ardından Brent petrolün varil fiyatı, kapanışa göre yaklaşık %8,5'lik bir sıçramayla 79,19 dolara kadar yükseldi. Bu seviye, Ocak 2025'ten bu yana kaydedilen en yüksek düzey olarak kayıtlara geçti. Aynı saatlerde WTI ham petrolünün varili de %8,1'lik bir artışla 72,60 dolardan işlem gördü. Piyasa analistleri, Asya piyasalarının açılmasıyla ham petrol fiyatlarına 10 dolar ve üzeri ek artışların yaşanabileceği öngörüsünde bulunuyor.
Doğal Gaz Ateşi de Yükseldi: Avrupa Gaz Fiyatları Tarihi Zirvede!
Enerji piyasasındaki bu dalgalanma sadece petrol ile sınırlı kalmadı. İran'daki gerilimin etkisiyle doğal gaz fiyatları da haftaya %20'nin üzerinde bir artışla başladı. Avrupa'nın en derin gaz ticaret noktası olan Hollanda merkezli TTF'de, nisan vadeli kontratlarda megavatsaat başı gaz fiyatı 40,81 avroya ulaştı. Bu artış, 27 Şubat'ta 31,95 avrodan kapanan fiyatların ardından, Avrupa'da son bir yılda görülen en yüksek seviyeye işaret ediyor.
İran: Enerji Devleri Arenasındaki Kritik Oyuncu
İran, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) içinde üçüncü büyük petrol üreticisi konumunda bulunuyor. Küresel ham petrol arzının yaklaşık %4 ila %4,5'ini karşılayan ülkenin günlük petrol üretimi yaklaşık 3,3 milyon varil. Ülkenin iç rafineri kapasitesi günlük yaklaşık 2,6 milyon varil iken, geçen yıl LPG dahil yakıt ihracatı günlük yaklaşık 820 bin varil olarak gerçekleşti.
Hürmüz Boğazı: Küresel Enerjinin Hayati Koridoru
Stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı, günde yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürününün taşındığı kritik bir geçiş noktası. Deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte biri bu koridordan küresel pazarlara ulaşırken, özellikle Orta Doğu üreticilerinin sevkiyatlarında büyük rol oynuyor. Küresel doğal gaz ticaretinin de yaklaşık %20'si bu su yolundan geçiyor. Uzmanlar, İran'daki olası bir arz düşüşünün OPEC ülkelerinin yedek üretim kapasitesiyle kısmen telafi edilebileceğini belirtse de, OPEC'in üretim artırma politikaları nedeniyle bu tampon kapasitenin azaldığına dikkat çekiyor.
İran'ın Doğal Gaz Hazinesi: Dünyanın En Büyüğü
İran, dünyanın en büyük doğal gaz rezervlerinden birine sahip. Güney Pars Doğal Gaz Sahası, küresel gaz rezervlerinin yaklaşık üçte birini barındırıyor. İran ile Katar arasında paylaşılan bu rezerv alanında üretilen doğal gazın büyük bir kısmı, yaptırımlar ve teknik kısıtlamalar nedeniyle iç tüketimde kullanılıyor. İran'ın 2024 doğal gaz üretimi yaklaşık 276 milyar metreküp olarak gerçekleşirken, bunun yaklaşık %94'ü yurt içinde tüketildi. Güney Pars sahasında tahmini 500 trilyon fit küp doğal gaz bulunduğu ve bunun yaklaşık 360 trilyon fit küpünün ekonomik olarak üretilebilir rezerv niteliği taşıdığı belirtiliyor.
