Dana etinin üretici fiyatlarında bir düşüş yaşanmasına rağmen, bu indirimlerin market ve kasap raflarına henüz yansımaması dikkat çekiyor. Ramazan öncesinde bazı iş birlikleriyle fiyat sabitleme çabaları görülse de, genel piyasadaki yüksek fiyatlar tüketicinin cebini yakmaya devam ediyor. Peki, bu çelişkinin ardında yatan nedenler neler?
Et Tezgâhlarında Beklenen İndirim Yok: Dana Eti Fiyatları Neden Gerilemedi?
Dana etinde gözlemlenen fiyat gerilemesi, tüketicinin beklentisiyle market ve kasaplardaki güncel fiyatlar arasında büyük bir uçurum oluşturuyor. Ulusal Kırmızı Et Konseyi'nin açıkladığı verilerde dana yağsız etin kilogram fiyatının belirgin şekilde düştüğü görülürken, raflarda kıyma ve kuşbaşı etler hala dudak uçuklatan rakamlardan satılıyor. Bu durum, Ramazan ayı öncesinde atılan fiyat sabitleme adımlarının da genel bir rahatlama sağlamadığını ortaya koyuyor.
Üretici Fiyatı Düşüyor, Raflar Sabit Kalıyor: Gizemli Fiyatlandırma
Ulusal Kırmızı Et Konseyi'nin son verilerine göre, dana yağsız etin kilogram fiyatı 588,46 TL'ye kadar geriledi. Bölgesel bazda bakıldığında, Akdeniz Bölgesi 575 TL ile en düşük ortalama fiyatı görürken, İç Anadolu Bölgesi 592 TL ile zirvede yer aldı. Ancak bu üretici fiyatları, tüketicinin karşılaştığı manzarayla taban tabana zıt. Marketlerde dana kıymanın kilogramı 800 ila 1.000 TL arasında, dana kuşbaşının kilosu ise 900 ila 940 TL bandında alıcı bulmaya devam ediyor.
PERDER ve ESK El Ele Verdi: Sınırlı Bir Nefes Mi?
Ramazan Ayı'nın gelişiyle birlikte, İstanbul ve Ankara'da Perakendeciler Derneği (PERDER) ile Et ve Süt Kurumu (ESK) arasında fiyat sabitleme protokolü imzalandı. Bu anlaşma kapsamında, PERDER üyesi marketlerde Ramazan sonuna kadar ekonomik dana kıyma 485 TL, ekonomik dana kuşbaşı ise 510 TL olarak belirlendi. Tereyağının da kilosu 384 TL seviyesinde sabitlendi. Ancak bu uygulamanın PERDER üyesi olmayan marketlerde geçerli olmaması, genel fiyat seviyesinde büyük bir değişikliğe yol açmadı.
Gider Yükü Fiyatları Baskılıyor: Zincirlerin Savunması
Kırmızı Et Sanayicileri ve Üreticileri Birliği Derneği (ETBİR) Başkanı Ahmet Yücesan, et fiyatlarındaki düşüşün neden market raflarına yansımadığını maliyet kalemlerine bağladı. Yücesan, yılın başında 650-700 TL civarında olan et fiyatlarının yeni zamlarla 800 TL'ye yükseldiğini hatırlatarak, personel, kira ve işletme giderlerinin marketler için önemli bir faktör olduğunu belirtti. Bu giderlerin, üretici fiyatındaki düşüşün tüketici fiyatlarına yansımasını geciktirdiği düşünülüyor.
Stokların Etkisi ve Zaman Gecikmesi: Raf Fiyatları Nasıl Şekilleniyor?
Yücesan'a göre, fiyat düşüşlerinin anında görülmemesinin bir diğer önemli nedeni de stok maliyeti. Market ve kasapların genellikle haftalık alım yaptığını belirten Yücesan, daha pahalıya alınan ürünler stokta bitmeden indirimli satışa geçilmediğini ifade etti. Fiyatların birkaç hafta boyunca düşük seyretmesi halinde, bu düşüşlerin raflara da yansımasının kaçınılmaz olacağını öngörüyor.
Kuzu Etinde Durum Farklı: Artışlar Sınırlı
Dana etindeki bu belirsizliğe karşın, kuzu etindeki fiyat hareketliliği daha kontrollü seyrediyor. Kuzu yağsız etin kilogram fiyatı 562,20 TL olarak kaydedilirken, aylık artışın %6,40, yıllık artışın ise %25,60 ile enflasyonun altında kaldığı görülüyor. Bölgelere göre kuzu karkas et fiyatlarında da farklılıklar bulunuyor.
Ramazan Sonrası Zam Tehlikesi: Dengeler Yeniden Kurulacak mı?
ETBİR Başkanı Ahmet Yücesan, Ramazan Ayı sonrasında ESK'nin piyasaya müdahale etmemesi durumunda et fiyatlarında yeniden bir yükseliş yaşanabileceği uyarısında bulundu. Arzda yaşanan sıkıntıların fiyatları yukarı çektiğini belirten Yücesan, ESK'nin dengeleyici rolünün bu noktada kritik önem taşıdığını vurguladı.
Kalıcı Çözüm Yolda: Yerli Üretim Vurgusu
Uzmanlar, kırmızı et fiyatlarında uzun vadeli bir istikrarın sağlanabilmesi için yerli üretimin artırılmasının şart olduğunu belirtiyor. Bu kapsamda, Türkiye'de canlı hayvan ithalatı 2026 yılına kadar devam edecek. Yıl boyunca 500 bin baş besilik sığır ithalatı planlanıyor; bunun büyük bir kısmı büyük işletmelere, kalan kısmı ise küçük işletmelere tahsis edilecek. Bu adımın, hem arzı artırarak hem de fiyatları dengeleyerek sektöre olumlu yansıması bekleniyor.
